Moodle kurulumu: sunucu gereksinimleri ve ilk yapılandırma adımları

Moodle, dünya genelinde en yaygın kullanılan açık kaynak LMS platformlarından biridir. Kurulumun kendisi göreceli olarak basittir, ancak sunucu gereksinimlerini doğru karşılamak, kurulum sonrası performans ve eklenti uyumluluğu açısından belirleyicidir.

Sunucu gereksinimleri

Moodle'ın resmî dokümantasyonu, her Moodle sürümü için desteklenen PHP ve veritabanı sürümlerini ayrıntılı olarak listeler. Kurulum öncesi mutlaka kullanacağınız Moodle sürümünün resmî gereksinimler sayfasını kontrol edin; eski bir PHP sürümüyle kurulum denemek en sık karşılaşılan kurulum hatasıdır.

• Desteklenen bir PHP sürümü ve gerekli PHP eklentileri (extensions)
• MySQL/MariaDB veya PostgreSQL veritabanı
• Yeterli disk alanı (kurs içerikleri, dosya yüklemeleri için)
• Cron işlerinin çalışabileceği bir sunucu ortamı (Moodle'ın arka plan görevleri için zorunlu)

Kurulum akışı (genel hatlarıyla)

• Moodle paketini resmî moodle.org indirme sayfasından edinin
• Veritabanını ve veritabanı kullanıcısını oluşturun
• config.php dosyasını veritabanı bağlantı bilgileriyle yapılandırın
• Web tabanlı kurulum sihirbazını çalıştırarak tabloları oluşturun
• Cron görevini (moodle/admin/cli/cron.php) sunucu seviyesinde zamanlanmış görev olarak ayarlayın

Cron neden kritik?

Moodle'daki bildirimler, otomatik yedeklemeler, ders takvimi hatırlatmaları ve birçok arka plan işlemi cron görevine bağlıdır. Cron çalışmadan kurulan bir Moodle, görünüşte çalışır ama birçok özelliği sessizce devre dışı kalır.

moodledata dizini nereye konmalı?

Moodle'ın resmî dokümantasyonu açık bir uyarı yapar: moodledata dizini web sunucusunun herkese açık kök dizininin (örneğin public_html) içine konmamalıdır. Bu dizin, yüklenen dosyaları ve önbelleği barındırır; web'den doğrudan erişilebilir olması ciddi bir güvenlik riskidir. Doğru kurulumda bu dizin, web kök dizininin dışında, yalnızca uygulama tarafından erişilebilir bir konumda tutulur.

Minimum donanım ne kadar yeterli?

Moodle'ın resmî dokümantasyonuna göre minimum donanım gereksinimi 512 MB bellek ve 200 MB disk alanıdır — ancak bu yalnızca küçük, test amaçlı bir kurulum için gerçekçidir. Onlarca eş zamanlı kullanıcısı olan bir kurumsal kurulumda gerçek ihtiyaç, kullanıcı sayısına, eş zamanlı sınav/canlı ders yüküne ve içerik hacmine göre çok daha yüksektir; kapasite planlaması donanım alımından önce yapılmalıdır.

Yaygın hatalar

• Cron görevini sunucu seviyesinde zamanlamayı unutmak
• Dosya/dizin izinlerini (moodledata dizini) yanlış ayarlamak
• Eski bir PHP sürümüyle kurulum denemek
• Kurulumdan sonra HTTPS zorunluluğunu ayarlamamak

Sonuç

Moodle kurulumunun teknik zorluğu düşüktür, ancak gereksinimleri atlayarak yapılan bir kurulum ileride ciddi performans ve güvenilirlik sorunlarına yol açar. Kurulum öncesi resmî gereksinimler sayfasını kontrol etmek, en ucuz sigortadır.