WCAG erişilebilirlik standardına giriş: web sitenizde nereden başlamalı?

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayınlanan ve web içeriğinin engelli kullanıcılar (görme, işitme, motor veya bilişsel engeli olan) tarafından da kullanılabilir olmasını sağlayan uluslararası standarttır. Birçok ülkede yasal uyumluluk gereksinimlerinin de temelini oluşturur.

Dört temel ilke (POUR)

Uyumluluk seviyeleri: A, AA, AAA

WCAG, gereksinimleri üç seviyede tanımlar: A (temel, minimum uyumluluk), AA (çoğu yasal düzenlemenin referans aldığı, pratikte hedeflenen seviye) ve AAA (en kapsamlı, ancak W3C'nin kendisi de tüm içerik türleri için AAA'nın her zaman mümkün olmayabileceğini belirtir). Çoğu kurum ve kamu kurumu için pratik hedef, WCAG 2.1/2.2 AA seviyesidir.

Nereden başlamalı? Yüksek etkili ilk adımlar

1. Görsellere anlamlı alt text ekleyin

Bilgi taşıyan her görsel, o bilgiyi metinle de ileten bir alt özniteliğine sahip olmalı; yalnızca dekoratif görseller boş alt (`alt=""`) ile işaretlenmeli.

2. Renk kontrastını kontrol edin

Metin ve arka plan arasındaki kontrast oranı, WCAG AA seviyesinde normal metin için en az 4.5:1 olmalıdır. Bu, yalnızca görme engeli olan kullanıcıları değil, güneş ışığında telefon kullanan herkesi etkileyen pratik bir gereksinimdir.

3. Klavye ile tam gezinme imkanı sağlayın

Fare kullanamayan bir kullanıcının Tab tuşuyla sitedeki tüm etkileşimli öğelere (bağlantı, buton, form alanı) ulaşabilmesi ve mevcut odağın (focus) görsel olarak net belli olması gerekir.

4. Form alanlarını etiketleyin

Her form alanının, ekran okuyucuların doğru okuyabileceği bir `<label>` etiketi olmalı — yalnızca placeholder metni bir etiketin yerini tutmaz.

Erişilebilirlik testi nasıl yapılır?

• Otomatik tarama araçları (axe, Lighthouse) belirgin hataların büyük kısmını hızlıca bulur
• Klavye ile (fare kullanmadan) siteyi uçtan uca gezinmeyi deneyin
• Bir ekran okuyucuyla (NVDA, VoiceOver) temel akışları test edin
• Otomatik araçlar WCAG kriterlerinin tamamını tespit edemez — gerçek kullanıcı testleri, otomasyonun kaçırdığı sorunları ortaya çıkarır

Sonuç

Erişilebilirlik, bir kerelik proje değil sürekli bir uygulamadır. Yukarıdaki dört yüksek etkili adımla başlamak, tam WCAG AA uyumluluğuna giden yolda en büyük ilk kazanımı sağlar.